Aintzinako Egipto

 

El Cairo, Egiptoko hiriburua izan da betidanik.

Atzean piramideak ikus daitezke.

Antzinako Egipto Nilo ibaiaren behe ibilguan eta ertainean barrena sortu zen zibilizazio bat izan zen. Hiru garai historiko desberdin bereizi ohi dira: Inperio Zaharra, Inperio Ertaina eta Inperio Berria.

Nilo ibaiaren deltan hasi, iparraldean, eta Elefantina uharteraino (Assuan hirian, Niloren lehenengo ur-jauzian, hegoaldean) hedatzen zen, eta Eufratesetik Gebel Barkaleraino izan zuen eragina, hedapen zabaleneko garaietan. Haren lurraldeak barne hartu zituen, aldi ezberdinetan, ekialdeko basamortua eta itsaso Gorriaren itsasertza, Sinai penintsula eta mendebaldeko lurralde zabal bat, sakabanaturik zeuden hainbat oasi bere baitan hartuta. Historikoki, Goi eta Behe Egipto aldeak bereizten ziren, bata hegoaldean eta bestea iparraldean, hurrenez hurren.

Antzinako zibilizazio egiptoarra 3.000 urte baino gehiagotan zehar garatu zen. Nilo ibaiaren ibarreko hainbat hiriren bateratzearekin hasi, K.a. 3150 inguruan, eta K.a. 31 urtean amaitu zen, erromatar Inperioak Egipto ptolomeotarra konkistatu eta bere egin zuenean, azken hau Estatu bezala desagerraraziz. Gertaera honek ez zuen menderatze atzerritarraren lehen aldia irudikatu, baina Nilo ibaiaren ibarreko bizitza politiko eta erlijiosoaren mailaz mailako eraldaketa ekarri zuen, eta haren kulturaren garapen askearen amaiera iritsi zen.

Antzinako Egiptoko hiru inperioak

Antzinako Egiptoko historian hiru denbora-tarte handi bereizten dituzte arkeologoek. Denbora-tarte bakoitzean, faraoien portaera aldatu ohi zen. Denbora-tarte horiei inperio izena ematen zaie; zientzialariek honela izendatu zituzten: Antzinako Inperioa, Inperio Ertaina eta Inperio Berria.

Antzinako Inperioa

Egiptoko Antzinako Inperioan, faraoiak piramideetan lurperatzen zituzten. Piramideak, hala ere, arazotsuak izan ohi ziren: piramide bat eraikitzeak denbora luzea eskatzen zuen, garestia izaten zen eta gainera, ezkutzatzea zaila zen.

Antzinako egiptoar guztiek prestatzen zituzten hilobirako ondasunak. Hil ondoko bizitzan haien lana egingo zuten buztinezko irudi txikiak sortzen zituzten, eta bestelako gauza txiki asko sortzen zituzten ere bai, zeinak magikoki beharrezkoa izango litzateken edozein tamainatakoak bihurtuko ziren.

Faraoiek hilobirako ondasunak haiekin lurperatzea nahi zuten. Baina faraoien hilobi-ondasunak altxorrak ziren. Piramidea bigilatzeko gizonak ipintzen zituzten. Zaindariak piramideen ondoko hiri moduko batean bizi ziren, piramidearen oinarrian. Zaindari gehienak haien familiekin bizi ziren. Jende honi janaria, babesa eta arropak eman behar zitzaizkien. Horrela ordaintzen zitzaien zaindariei. Horrek guztiak gastu gehiago eragiten zuen.

Piramideak, hortaz, arazo eta gastu handia ziren. Piramideek modan egoteari utzi zioten.

Inperio Ertaina

Inperio Ertainaren garaian, faraoiak hilobi ezkutuetan lurperatzen zituzten. Hilobiak eraiki zituztenek lan paregabea egin zuten hilobiak ezkutatzen. Arkeologoek badakite zein faraoik agintzen zuten garai horretan. Antzinako egiptoarrek sinesten zuten hil ondorengo bizitzan desagertuko zirela, beren izena nonbait idaztea lortu ezean. Heriotzaren ondorengo bizitzaz gozatzea zen denen asmoa, horregatik faraioek euren izena edonon idazten eta zizelkatzen zuten. Arkeologoak, oraindik ere, ez dira gai izan hilobi guztiak aurkitzeko.

Inperio Berria

Inperio Berrian, faraoi guztiak eremu geografiko bereko ezkutuko hilobietan lurperatzen zituzten. Arkeologoek eremu horri Erregeen harana izena eman diote. Historian garai horretan bihurtu zen Egipto antzinako garaiko potentzia mundiala.

Mesopotamia

Mesopotamiako zibilizazioa Mediterranear itsasoa eta

Ekialde Hurbilaren artean hedatu zen.

Mesopotamiako zibilizazioan lehenengo hiriak sortu ziren.

Mesopotamia antzinako lurralde bat izan zen, gaur egun Ekialde Hurbila deitzen dugun lekuan zegoena, Irak, Siriako ekialde, Turkiako hego-ekialde eta Irango hego-mendebaldean. Antzinaroko zenbait zibilizazio edo kultura garrantzitsu garatu ziren bertan, besteak beste asiriarrak, sumertarrak, akadtarrak, babiloniarrak eta persiarrak. Aspaldiko herri haiek estatu-hiri independentetan antolatu ziren hasieran, baina inperio zabalak eratu zituzten gero; gainera, idazkera, aritmetika, geometria eta literatura landu zituzten lehen herriak izan ziren. Idazkera, adibidez, gure aroa baino lehenagoko hirugarren milurtean garatu omen zen, duela 5.000 urte inguru, beraz: idazkera kuneiformea deitzen zaio, ziri itxurako marrak erabiltzen zirelako.

Mesopotamia izena antzinako greziarrek eman ziotena da, Tigris eta Eufrates ibaien arteko lurraldea zelako (izan ere, grezieraz, "bi ibairen arteko lurra" esan nahi du).

Mesopotamiako zibilizazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hainbat zibilizazio garatu ziren Mesopotamian batzuk besteen jarraian:

• Sumer: ezagutzen den lehen zibilizazio mesopotamiarra. Hegoaldean hasi zen, K.a. 4500. urte inguruan. Nekazaritza garatu eta ureztatzeko sistemak eraiki zituzten, ibaietako ura soroetara eramateko. K.a. 4000. urtearen ondoren, munduko lehen hiriak sortu ziren bertan: Kish, Uruk, Ur eta Lagash. K.a. 3000. urte inguruan, munduko lehen idazkera-sistema asmatu zuten, kuneiforme deitua.

• Akadtar Inperioa: Sumertik iparraldera Akad izeneko hiria zegoen. K.a. 2350. urtetik aurrera, Sargon izeneko akadtar agintari batek Sumer eta gainontzeko Mesopotamiaren zati handi bat konkistatu zituen. Hau izan zen munduko lehen inperioa.

• Babiloniar Inperioa: K.a. 1900. urte inguruan. K. a. 36an, amorrita izeneko herriak Mesopotamia osoa konkistatu zuen. Haien gobernupean, Babilonia Mesopotamiako hiririk garrantzitsuena bihurtu zen. Hiria hain boteretsua zenez, eskualde osoa Babilonia izenarekin ezagutu zen. Babiloniar erregerik garrantzitsuena Hammurabi izan zen. Haren erregealdian egindako lege multzo bategatik da ospetsua: Hammurabiren Kodea.

• Asiria: Babilonia, K.a. 1600 inguruan hasi zen indarra galtzen. Mesopotamia sortutako hurrengo potentzia handia Asiria izan zen. K.a. 1300ean, asiriarrak inperio bat eraikitzen hasi ziren Mesopotamiako iparraldean eta haratago. K.a. 671. urtean, Asurbanipal izeneko erregeak Egiptoraino hedatu zuten bere inperioa, ordura arteko inperiorik zabalena eratuz. Errege honek Niniveko liburutegi handia eraiki zuen, idazkera kuneiformez idatzitako milaka taulatxo gordetzen zituena; haien artean aurkitu zen Gilgamexen epopeia da. Asiriar Inperioa K.a. 609an amaitu zen.

• Inperio neobabiloniarra: Asiriar Inperioa erori ondoren, kaldear deitutako herriak inperio berri bat sortu zuten Babilonian. K.a. 539. urtean. Inperio honetako errege batek, Nabukodonosor II.ak, Mardukeko zigurata (Babelgo dorrea), Babiloniako lorategi esekiak eta Ixtarren Atea eraiki omen zituen. Garai hartan Babilonia 250.000 biztanle izatera iritsi zen, munduko hiririk handiena zelarik.

• Persia: K.a. 539. urtean, Persiako inbaditzaileek, Ziro II.a erregearekin, kaldearrak konkistatu zituzten; ia bi mende iraun zuen persiarren nagusitasunak, K.a. 330 inguruan Alexandro Handiak Dario III.a erregea garaitu zuen arte.

• Seleukotar Inperioa: K.a. 312. urtean, Alexandro Handiaren jeneraletako batek, Seleukok, inperio helenistiko bat sortu zuen Mesopotamian. Hiriburua Seleuzia Tigrisekoa izeneko hirian kokatu zuen eta Babilonia abandonatuta geratu zen. Seleuzia milioi erdi bat biztanle izatera iritsi omen zen.

• Erromatar Inperioa: K. a. 63an, Mesopotamia Garaia Erromatar Inperioaren probintzia bat bihurtu zen; Mesopotamia Beherea, aldiz, Partiar Inperioaren barnean geratu zen. Seleuzia hiria bi inperioen arteko mugatik gertu zegoen, eta, horregatik, eraso ugari jasan zituen eta azkenik abandonatua izan zen.

Aintzin aroa (K.a. 3.500 - K.o. 476)

 

Aintzin aroan 4 zibilizazio eman ziren: Mesopotamia, Egipto, Grezia eta Erroma,

guztiak Mediterraneo itsasoaren inguruan eta Ekialde Hurbilean.

Aintzin aroa (K.a. 3.500 - K.o. 476)

Antzinaro edo antzinatea Europako eta inguruko lurraldeetako historiako garai bati deitzen zaio; garai hori, idazkera sortzen den unetik (sumeriar herria, Irak aldea) hasita Erromatar Inperioa erortzen den arteraino edo Erdi Aroraino zabaltzen da. Nahiko denbora-tarte zabala betetzen du: 4.000 urte inguru. Haren barruan sarturik dago Antzinate klasikoa deitzen dena: Grezia eta Erromako zibilizazioak loratu zireneko garaia.

Garai honetan, hiriak sortu ziren, eta aginte politikoak, antolaturiko erlijioak eta gizarteko klaseen arteko banaketa agertu ziren. Gainera, hainbat inperio ere sortu ziren: hots, nazio eta lurralde ugari konkistatu eta menperatu zituzten estatu edo erreinu handiak.

Antzinaroko zibilizazio handiak Mediterraneo itsasoaren inguruan edo oso hurbil sortu ziren:

Mesopotamia (sumeriarrak, babiloniarrak eta asiriarrak) (K.a. 3.500 - K.o.539)

Mesopotamiako herri bat

Egipto (K.a. 3.100 -  K.a. 1.000)

El Cairo, Egiptoko hiririk garrantzitsuena, Nilo ibaiaren alboan eraikia.

Grezia (K.a. 1.100 - 146)

Atenea greziar jainkosaren omenez eraikitako tenplua.

Erroma (K.a. 752 - K.o. 456)

Erromako Coliseoa

Sísifo

Sísifo

 Sísifo y el peso de la culpa

(Mitología griega)

Sísifo era el rey de Ephyra, una próspera ciudad en Corinto. Su padre era el rey Eolo de Tesalia y su madre Enarete. Estaba casado con la ninfa Merope, con quien tuvo cuatro hijos.

Vídeo del mito griego Sísifo, 

el cual cargaba con su culpa (una gran piedra) para el resto de sus días,

un castigo de los dioses por haber sido malvado.

.

Sísifo era un rey muy astuto y gracias a él, Ephyra se convirtió en una ciudad muy próspera, un lugar donde fluía el comercio, tanto por tierra como por mar. Sin embargo, para lograr tal prosperidad, recurrió a trucos y engaños. 

Tanto es así que, en muchas ocasiones, violó el acuerdo de hospitalidad que había creado Zeus, la Xenia, que promovía la generosidad con los viajeros que llegaban hasta otras tierras. Así Sísifo llegó a terminar con las vidas de muchos extranjeros para demostrar que además de astuto era despiadado. Pretendía que los hombres le tuvieran respeto y sí, también miedo.

El dios Zeus empezó a enfadarse con tal actitud despótica hacia los hombres y, sobre todo, por no respetar la Xenia que él mismo había creado. Sin embargo, Zeus no pudo más cuando, tras secuestrar a la ninfa Egina, Sísifo que había sido testigo del rapto, se lo reveló a su padre, el rey del río, Asopo:

- He visto cómo Zeus secuestraba a tu hija, dijo Sísifo. Puedo revelarte dónde está, si me das algo a cambio.

- ¿Qué es lo que deseas? - preguntó Asopo.

- Deseo un manantial para mi bella ciudad, una fuente que fluya por la Acrópolis de Corinto - respondió Sísifo.

- Así sea - prometió Asopo.

Y así fue como Asopo recuperó a su hija, no sin enfurecer al dios Zeus, que tras las constantes afrentas de Sísifo, decidió castigarle para siempre. Le pidió a Tánatos, el dios de la muerte, que se lo llevara y lo encadenara en el Inframundo (un lugar similar al infierno). Pero, Zeus olvidó que Sísifo era una persona muy astuta, y no dudó que algo ocurría cuando vio aparecer a Tánatos. Para evitar que se lo llevara al inframundo, le invitó a comer en una celda y una vez que se hubo despistado, le encadenó y pudo escapar. 

Con la muerte encadenada, ningún mortal podría ir al inframundo y Sísifo quedó satisfecho con su hazaña. Durante un tiempo, nadie murió, pero este hecho no podía pasar desapercibido y, al no recibir más humanos, Hades, rey del inframundo, enfureció.

- ¡Cómo es posible que nadie llegue al inframundo! - clamó Hades a su hermano Zeus - ¡has de resolver esta situación de inmediato!

- No te preocupes, enviaré a Ares, dios de la guerra, a liberar a Tánatos y a llevarte a Sísifo al inframundo - respondió Zeus. 

Sísifo, mientras tanto, que sabía que Zeus vendría a clamar venganza, le pidió a su esposa que no le rindiera honras fúnebres cuando muriera. Y así fue, Ares atrapó a Sísifo, le llevó al inframundo y su mujer cumplió su promesa.

Estando ya en el inframundo, Sísifo se acercó a Hades y se quejó: 

- ¡Cómo es posible que mi esposa no cumpla con el deber de realizar mis honras fúnebres! - repetía una y otra vez Sísifo.

Tanto insistió que Hades le dejó volver a la vida para que pudiera hablar con su esposa y reprenderle por tal afrenta. Sin embargo, el astuto Sísifo no tenía intención de volver al inframundo y se quedó en su ciudad durante muchos años hasta que accedió a volver allí. 

Sísifo cargando con la piedra en la montaña.

Estando de vuelta en el inframundo, Zeus y Hades, hartos de los ardides y engaños de Sísifo, le impusieron un castigo ejemplar. Le condenaron a empujar eternamente una pesada piedra por la ladera de una empinada montaña. Y, al llegar allí, la roca rodaría hasta el valle, Sísifo tendrá que recogerla y volviera a empujarla ladera arriba. Y así se repite por toda la eternidad, Sísifo sigue empujando la piedra hacia la montaña para que esta vuelva a caer ladera abajo. Ese es el peso de la culpa que tenía que llevar Sísifo por haber sido malvado.

-------------------------------------------------

PREGUNTAS SOBRE LA LEYENDA DE SÍSIFO:

1- ¿Quién era Sísifo? Descríbelo:

Sísifo era el hijo de Eolo, dios del viento, y era muy listo (astuto). Era un semi-dios y rey de Corinto,

ciudad que lo hizo muy próspera, porque atraía a muchos comerciantes y viajeros.

Pero Sísifo aparte de listo también era malvado porque engañaba y mataba a la gente.

2- ¿Qué pasó con el secuestro de Egina, la hija de Asopo?

El águila de Zeus secuestró a Egina. Entonces Sísifo le dijo al padre de Egina

que había sido sido secuestrada por Zeus, cuando no fue así, sino que fue su águila.

Entonces Sísifo prometió a Asopo un manantial de agua potable a cambio de decirle

dónde estaba su hija Egina.

3- ¿Cómo se libró Sísifo de ir al inframundo?

Sísifo primero engañó a Tánatos, dios de la muerte, diciéndole que le iba a regalar unas pulseras,

pero eran grilletes para encadenarlo. Así, Hades, dios del inframundo, se enfadó mucho

porque nadie moría. Zeus le dijo que mandaría a Ares, dios de la guerra para atrapar a Sísifo.

Al final muchos dioses del Olimpo estaban muy enfadados con Sísifo porque siempre andaba

engañando a todos.

4- ¿Qué castigo le puso Zeus a Sísifo?

Zeus se enfadó muchísimo porque Sísifo era un gran mentiroso y por ello le puso un gran castigo.

Zeus le dio una gran piedra para que lo subiese a una montaña, pero cuando llegaba

a la cima (punta) se le caía de vuelta al valle, y así seguía hasta la eternidad (para siempre).

De esta forma Sísifo no descansaba nunca y todos los días cargaba con la gran piedra a cuestas.

5- ¿Qué es lo que has aprendido de esta leyenda griega?

Que las malas acciones no nos dejan tranquilos, y si no las solucionamos las llevaremos

como una gran carga en nuestras espaldas, la culpa por haber hecho mal.

Nazioarteko Emakumeen Eguna - martxoak 8 de marzo - Día Internacional de la Mujer

 

Sorkunde (euskaraz)

Sorkunde (gazteleraz)

Martxoaren 8a, Nazioarteko emakmearen eguna.

MARIZIKINA NAIZ

Arazo txiki bat dut: amari nire izena ahaztu zaio. Ane dut izena, baina, aspaldian, amak Marizikin deitzen dit. Gaur, afaritan, arrautza gorringoa erori zait elastiko zuriaren gainera. Biribil laranja bat egin du paparrean, gorringoak.

- Zikindu egin da – esan diot amari.

- Zikindu egin duzu, Marizikin! – erantzun dit amak.

Ez dakit zergatik, baina amari oso garrantzitsua iruditzen zaio kamiseta nork zikindu duena argitzea, arrautzak ala nik, emaitza berbera den arren; biribil laranja bat paparrean. Halakoxeak dira amak. Nirea bai behintzat. Atzo tomate-saltsaz lohitu nituen galtzak. Hain da zaila tomate-saltsa arropak zipriztindu gabe jatea! Propio horretarako egina dirudi! Koilaratik salto egin eta triangelu gorri bat egin zidan galtzetan, tomateak.

Egiptoko piramide bat zirudien eguerdiko hamabietan, eguzkitan gorri-gorri. Faraoiekin eta Tutankamon bezalako izen barregarriekin pentsatzen ari nintzela, bat-batean, Marizikin! Entzun eta salto egin nuen aulkitik. Ez dizuet esan. Badut neba bat ere, Antton, eta ni bezain narrasa da, baina ez ni bezain marizikina. Amari ez zaio nebaren izenik ahaztu. Anttoni Antton deitzen dio amak; baita gorringoa, tomate-saltsa edo espinaka-purea erortzen zaizkionean ere.

Ni haserretu egiten naiz amak nebari Marizikin deitzen ez diolako, baina kexatzen banaiz señoritak itxura eman behar du esaten dit amak. Eta nik ez dut ezer ulertzen.

Uste dut mutilentzat ez dagoela marizikin bezalako hitzik. Ez dute halakorik asmatu. Auskalo zergatik. Arraroa da mundua. Arraroa da guztiz. Pentsa, batzuetan, amak Marizikin! Esaten dit zikintzen ez naizenean ere. Nork entenditzen du hori?

Freskagarria edan ondoren korroka egiten dudanean, adibidez. Edo atzamarra behar ez del lekuan sartzen dudanean. Sudurrean, adibidez. Edo neure buruari kilimak egiten dizkiodanean. Amak eskuan jo eta Marizikin! esaten dit. Eta nik ez dut zikina non dagoen ikusten. Ez dakizkidan gauza asko daude. Esaterako, handitan zer izan nahi dudan. Munduan ofizio asko daude, baina amak bat hautatu du niretzat: handitan ni señorita izatea nahi du. Beti ari zait señorita izateko zer egin behar den eta zer ez esaten. Zerrenda osatu dut neure egunerokoan:

Señorita izateko arauak: 1.- Ez zikindu. 2.- Ez hautsi galtzarik. 3.- Ez jolastu futbolean. 4.- Ahoa itxita jan. 5.-Ez hitz egin gehiegi. 6.- Ondo orraztu. 7.- Ez esan hitz itsusirik. 8.- Eseri hankak itxita. 9.- Ez haserretu. 10.- Ezkondu, umeak izan eta pozik bizi. Behin arau guztiak batera betetzen saiatu nintzen – tira, ezkontzarena eta umeena kenduta -, eta antsietate krisi bat izan nuen. Hala ere, ez nion saiatzeari utzi, eta igandeko bazkarira ondo orraztuta joan nintzen, mototsa eginda, eta ez nintzen oso berbalapiko aritu. Gainera, lehenengo platera eta bigarrena txukun-txukun jan nituen, eta pozak zoratzen nengoen. Amari begiratzen nion zeharka, eta nitaz harro zegoela antzematen nion. Baina, pozaren pozez txokolatezko tarta jaten ari nintzela… – Horrela ez zara sekula señorita izango! –entzun nion amari haserre. Txokolate-tanta bat erori zitzaidan ezpain-ertzetik behera. Soineko berria zikindu nuen. Negarrez joan nintzen nire gelara, inoiz señorita izaterik izango ez nuelako. Ez nekien nolako lana zen señoritarena, baina amak niretzat aukeratu bazuen ona izango zen, onena; aberastu ere egingo nintzen agian… Ohean etzan nintzen, ni bezalako marizikin batek zer ofizio izan zezakeen hausnartzera. Eta ez pentsa, aurkitu nituen batzuk! Futbolari, mekaniko, lorezain, zabor-biltzaile, rock talde bateko abeslari, baserritar, sukaldari, iturgin…

Eta bat-batean, argia ikusi nuen. Banekien handitan zer izan nahi nuen! Bazegoen nire neurrira eginiko ofizio bat!!! Zikintzearen truke ordaindu egingo zidaten… Eta agian famatu egingo nintzen… Eta elkarrizketak egingo zizkidaten egunkarietan… Eta ama harro egongo zen nitaz… ARTISTA izango nintzen! Ordutik, badut sekretu bat. Ezin izaten diot tentazioari eutsi, eta nahita zikintzen naiz batzuetan, tomateak, gorringoak, erremolatxak eta txipiroien tintak nolako formak egiten dituzten ikustearren.

Marraztu ditut ardi gorriak, balea moreak, erreka beltzak, astronauta urdinak, marrazo arrosak… Baina nire obra gorena amaitu berri dut. “Tutankamon eta señorita” du izena. Seguru amari asko gustatuko zaioka!!!

Uxue Alberdi

MARIZIKINA NAIZ

MARIZIKINA NAIZ

Arazo txiki bat dut: amari nire izena ahaztu zaio. Ane dut izena, baina, aspaldian, amak Marizikin deitzen dit.

Gaur, afaritan, arrautza gorringoa erori zait elastiko zuriaren gainera. Biribil laranja bat egin du paparrean, gorringoak.

Zikindu egin da –esan diot amari.

Zikindu egin duzu, Marizikin! –erantzun dit amak.

Ez dakit zergatik, baina amari oso garrantzitsua iruditzen zaio kamiseta nork zikindu duena argitzea, arrautzak ala nik, emaitza berbera den arren; biribil laranja bat paparrean. Halakoxeak dira amak. Nirea bai behintzat.

Atzo tomate-saltsaz lohitu nituen galtzak. Hain da zaila tomate-saltsa arropak zipriztindu gabe jatea! Propio horretarako egina dirudi! Koilaratik salto egin eta triangelu gorri bat egin zidan galtzetan, tomateak.

Egiptoko piramide bat zirudien eguerdiko hamabietan, eguzkitan gorri-gorri. Faraoiekin eta Tutankamon bezalako izen barregarriekin pentsatzen ari nintzela, bat-batean, Marizikin! Entzun eta salto egin nuen aulkitik.

Ez dizuet esan. Badut neba bat ere, Antton, eta ni bezain narrasa da, baina ez ni bezain marizikina. Amari ez zaio nebaren izenik ahaztu. Anttoni Antton eitzen dio amak; baita gorringoa, tomate-saltsa edo espinaka-purea erortzen zaizkionean ere.

Ni haserretu egiten naiz amak nebari Marizikin deitzen ez diolako, baina kexatzen banaiz señoritak itxura eman behar du esaten dit amak. Eta nik ez dut ezer ulertzen.

Uste dut mutilentzat ez dagoela marizikin bezalako hitzik. Ez dute halakorik asmatu. Auskalo zergatik. Arraroa da mundua.

Arraroa da guztiz. Pentsa, batzuetan, amak Marizikin! Esaten dit zikintzen ez naizenean ere. Nork entenditzen du hori?

Freskagarria edan ondoren korroka egiten dudanean, adibidez. Edo atzamarra behar ez del lekuan sartzen dudanean. Sudurrean, adibidez. Edo neure buruari kilimak egiten dizkiodanean. Amak eskuan jo eta Marizikin! esaten dit. Eta nik ez dut zikina non dagoen ikusten.

Ez dakizkidan gauza asko daude. Esaterako, handitan zer izan nahi dudan.

Munduan ofizio asko daude, baina amak bat hautatu du niretzat: handitan ni señorita izatea nahi du. Beti ari zait señorita izateko zer egin behar den eta zer ez esaten. Zerrenda osatu dut neure egunerokoan:

Señorita izateko arauak

1.- Ez zikindu.

2.- Ez hautsi galtzarik.

3.- Ez jolastu futbolean.

4.- Ahoa itxita jan.

5.-Ez hitz egin gehiegi.

6.- Ondo orraztu.

7.- Ez esan hitz itsusirik.

8.- Eseri hankak itxita.

9.- Ez haserretu.

10.- Ezkondu, umeak izan eta pozik bizi.

Behin arau guztiak batera betetzen saiatu nintzen –tira, ezkontzarena eta umeena kenduta-, eta antsietate krisi bat izan nuen.

Hala ere, ez nion saiatzeari utzi, eta igandeko bazkarira ondo orraztuta joan nintzen, mototsa eginda, eta ez nintzen oso berbalapiko aritu. Gainera, lehenengo platera eta bigarrena txukun-txukun jan nituen, eta pozak zoratzen nengoen. Amari begiratzen nion zeharka, eta nitaz harro zegoela antzematen nion. Baina, pozaren pozez txokolatezko tarta jaten ari nintzela…

– Horrela ez zara sekula señorita izango! –entzun nion amari haserre.

Txokolate-tanta bat erori zitzaidan ezpain-ertzetik behera. Soineko berria zikindu nuen. 

Negarrez joan nintzen nire gelara, inoiz señorita izaterik izango ez nuelako. Ez nekien nolako lana zen señoritarena, baina amak niretzat aukeratu bazuen ona izango zen, onena; aberastu ere egingo nintzen agian…

Ohean etzan nintzen, ni bezalako marizikin batek zer ofizio izan zezakeen hausnartzera. Eta ez pentsa, aurkitu nituen batzuk! Futbolari, mekaniko, lorezain, zabor-biltzaile, rock talde bateko abeslari, baserritar, sukaldari, iturgin…

Eta bat-batean, argia ikusi nuen. Banekien handitan zer izan nahi nuen! Bazegoen nire neurrira eginiko ofizio bat!!! Zikintzearen truke ordaindu egingo zidaten… Eta agian famatu egingo nintzen… Eta elkarrizketak egingo zizkidaten egunkarietan… Eta ama harro egongo zen nitaz…

ARTISTA izango nintzen! Ordutik, badut sekretu bat. Ezin izaten diot tentazioari eutsi, eta nahita zikintzen naiz batzuetan, tomateak, gorringoak, erremolatxak eta txipiroien tintak nolako formak egiten dituzten ikustearren.

Marraztu ditut ardi gorriak, balea moreak, erreka beltzak, astronauta urdinak, marrazo arrosak…

Baina nire obra gorena amaitu berri dut. “Tutankamon eta señorita” du izena. Seguru amari asko gustatuko zaioka!!!

Uxue Alberdi

Jazarpena / acoso / bullyng

 Concentración de condena por la muerte de la joven de Sallent acosada.

Las gemelas de Sallent que saltaron de un tercer piso recibían apoyo psicológico del instituto y los servicios sociales seguían su caso

Las niñas gemelas de Sallent (Barcelona) que se precipitaron el martes desde un tercer piso recibían atención psicológica en el instituto Llobregat, donde estudiaban, según contó este miércoles el alcalde del municipio, Oriol Ribalta. Las dos jóvenes, de 12 años, —una de ellas falleció y la otra se encuentra en estado crítico— estaban también en el radar de los servicios sociales municipales a causa de una complicada situación social y familiar. El Departamento de Educación niega hasta el momento que, como cuentan estudiantes del mismo instituto y varios familiares, sufriesen acoso escolar. Los Mossos d’Esquadra están investigando todas las circunstancias relacionadas con los hechos. En el balcón, los agentes hallaron dos sillas, y en la vivienda, dos cartas manuscritas de las hermanas, que están siendo analizadas. En el momento del suceso, el padre se encontraba en el domicilio.

La familia de las niñas, nacidas en Argentina, se había instalado en el municipio hace unos dos años y recibía atención de los servicios sociales. “No sabemos si el padre trabajaba; pero la madre sí”, comentó el alcalde. Fuentes del entorno de las menores explicaron que una de las hermanas se encontraba en un proceso de reconsideración de género, lo que pudo comportar situaciones incómodas en el entorno escolar. “Se cortó el pelo corto y pidió que la llamaran Iván”, subrayó un joven del instituto donde estudiaban. “Y algunos la llamaban Ivana”, añade.

Nota dedicada a una de las gemelas.

Fuentes de Educación aseguran a EL PAÍS que “ni los servicios territoriales del departamento ni el centro contemplan actualmente la hipótesis del bullying” a partir de la información recogida durante el martes. Ribalta coincide en la misma tesis, aunque admite que la investigación requiere su tiempo. No obstante, un familiar de las menores, según recoge Europa Press, aseguró ante los periodistas que “sufrían bullying y depresión” y que la escuela estaba al corriente de su situación adversa. EL PAÍS no ha podido contactar con el director del instituto Llobregat.

No ha sido sencillo gestionar el día después en el centro educativo. Algunas clases de Bachillerato y de ciclos formativos han acabado antes de hora. Y el contenido de las asignaturas también ha sido distinto: “Hoy no hemos hecho clase normal porque todos estamos conmocionados, con pocas ganas”, admitía un alumno. Los profesores han priorizado las dinámicas de reflexión antes que dar sesiones más académicas, y el ambiente a las afueras del instituto estaba apagado.

El municipio guardó el miércoles al mediodía un minuto de silencio en memoria de la joven fallecida. Unas 100 personas se concentraron a las puertas del Ayuntamiento, donde el alcalde pidió el “máximo respeto” a la familia y que “no se difunda información falsa”. El Consistorio decretó tres días de duelo y suspendió todos los actos públicos programados, incluido el Carnaval. “Es un suceso estremecedor y doloroso para el conjunto de nuestra población”, señalan fuentes municipales.

El caso de la joven Kira

El suceso de Sallent recuerda el caso de Kira, la joven de 15 años que se suicidó tras presuntamente sufrir acoso escolar en una escuela de Barcelona. Sus padres aseguraron el miércoles que tomarán “nuevas acciones legales” por vía civil con testigos e informes después de que la Audiencia de Barcelona haya archivado la causa por vía penal. La madre de aquella joven, María José López, explicó a Europa Press que se sienten “aliviados” de que haya finalizado la parte por vía penal porque, dice, sabían que no tenía recorrido. “Lo que se ha archivado realmente es la investigación por el delito de inducción al suicidio al no poder establecerse una relación directa entre los episodios de acoso escolar y otro tipo de violencias que sufrió Kira”, añadió. Además, sostiene que “no se ha descartado el acoso escolar, al contrario, se confirma que hay testimonios y, además, se reprende al colegio por su inacción avalada por el Síndic de Greuges”.

Los especialistas recuerdan que el suicidio no suele tener un único detonante, sino que es el resultado de factores psicológicos, biológicos y sociales que tienen tratamiento. Las personas con conductas suicidas pueden dirigirse al 024, una Línea de Atención a la Conducta Suicida puesta en marcha por el Ministerio de Sanidad. También pueden contactar con el Teléfono de la Esperanza (717 003 717), dedicado a la prevención de este problema.

BERNAT COLLREBECA CARRANCO

El País

Sallent - 22 FEB 2023 - 20:00 CET